Sper l’Hom strom e Chalandamarz es a Scuol eir l’«Arder oura l’on vegl» üna veglia üsanza chi deriva amo dal temp pajan. Sül far not as raduna la vaschinada sülla plazza pro’l bügl illa vicinanza per observar las barchinas iglüminadas chi giran süll’aua. Quist es ün evenimaint pustüt per ils uffants, ma eir ils creschüts e giasts predschan l’inscunter e passaintan ün’uretta da cumpagnia discurrind e reflectond.
Ils uffants braman quist mumaint, e fingià dürant il mais december es la construcziun da las barchinas per els ün tema. Intant cha plü bod gnivan zambriadas pustüt barchas grondas e pitschnas our da scorza da larsch e sün quellas gnivan plazzats ils rests da las chandailas dal bös-chin da Nadal, sun las barchinas d’hozindi eir gnüdas bainquant plü modernas. Ils uffants realiseschan lur ideas da barchas, per part eir cun agüd dals genituors. I’s po contemplar exemplars cun da tuottas sorts materials ed iglüminaziuns.

Quiettezza e spranza
Tenor l’anteriur magister Balser Biert gnivan a seis temp laschadas ir las barchettas dals uffants dürant cha’ls genituors giaivan a la predgia da Silvester. Ad el vain adimaint il coral «Ün on a fin arriva, el va nu tuorna plü; nus stain a sia riva….». Las glüms da chandaila chi svolatschan i’l vent sco binderas, significhan per el ils ultims segns da l’on chi va a fin. L’aua dal bügl vain sclerida a la surfatscha, «…però la glüm nu po penertrar ill’aua s-chüra, nu renda palais intschertezza da l’avegnir», es sia interpretaziun. Quista üsanza quieta e reflectonta til correspuonda daplü co las glüms da raketas ed il baldori d’hozindi.

Variaziuns eir in oters cumüns

Cun müdar domicil han differents vaschins da Scuol tut cun sai eir quist’üsanza. Eir a Sent vegnan hozindi laschadas ir barchinas iglüminadas d’üna riva a l’otra, p. ex. a Curtin, Bügl süt, Schigliana e Surataglia. Eir quà vaja per tour cumgià da l’on in cumünanza integrond ils uffants. Las iniziantas spordschan in quist’occasiun güst eir vin chod a l’ur dal bügl e promovan uschea il contact tanter la vaschinada. Eir giasts sun natüralmaing bainvis.

Autor: ANR