«Fin in novavla classa nu savaiva amo che imprender», quinta Barbla Pua da Sent. Ed ella ha visità la cussagliaziun da professiun per survgnir tips e propostas. Causa ch’ella d’eira üna buna scolara vaivan ils magisters propuonü d’ir inavant a scoula e far la matura. Barbla Pua invezza laiva esser creativa e lavurar culs mans. «Imprender opticra», es statta la resposta da la cussa-gliaziun da professiun. «Il manster d’optiker es fich cumplex e vain bleras jadas suotvalütà», declera Christian Müller, possessur da l’affar d’ögliers e clinöz Optica Müller a Scuol. Il giarsunadi pretenda nempe cugnuschentschas vastas da matematica e geometria, indschegn per lavuors finas a man, interess da medizina ed abiltà per la cussagliaziun da la cliantella. «Blera glieud craja cha quai es ün manster congualabel a vendaders in oters affars da vendita.» Eir Barbla Pua  ha imprais a cugnuoscher las lezchas cun ün’eivna d’insai ed ella es subit statta inchantada da las pussibiltats e variaziuns. Ed uschè ha ella decis da far il giarsunadi d’opticra pro Christian Müller a Scuol. «Eu tscherch fingià lönch giarsuns in tuot las scoulas d’Engiadina Bassa, però sainza success. La giuventüna nu muossa grond interess d’imprender quist manster», declera Christian Müller. Ma cun Barbla Pua es el persvas d’avair chattà üna giuvna cumpetenta chi maina las qualificaziuns necessarias.

Lavur da detagl e perfecziun
Il giarsunadi d’optiker düra intuot quatter ons e la scoula da professiun es a Turich. «Quai es bainschi ün dischavantag per far il giarsunadi in Engiadina», declera Müller. Perquai nun ha el avant mai tut ün giarsun in seis affar a Scuol. «Ma davo l’avertüra dal Vereina es la distanza tanter Scuol e Turich gnüda bainquant plü cuorta. Perquai vaina decis da tscherchar ün giarsun.» E cun Barbla Pua ha’l ingaschà la prüma giarsuna in seis affar a Scuol. Barbla Pua absolva intant fingià il terz on da giarsunadi ed ella es persvasa d’imprender il dret manster. Dürant ils prüms duos ons e mez ha Pua stuvü realisar svess ün öglier dal design fin pro la realisaziun a man in aigna redschia. Quists ögliers da tuot ils giarsuns da la Svizra sun gnüts valütats in duos categorias: design e precisiun manuala. Barbla Pua ha s-chaffi ün model «venus e mars» ed ha investi bleras uras cun lavur da detagl. «Per s-chaffir ün öglier as stoja far tanter 150 e 200 differents pass e lavuors», quinta la giuvna cun plaschair. «Quai cumainza pro la planisaziun ed ils disegns, sur da la tscherna dal material, fin pro la lavur manuala cun tagliar oura la fuorma da la platta d’acetat ed a la fin bleras uras da glimar e glüschantar l’öglier. E Pua ha fat quista lavur conscenziusamaing e cun gronda premura ed amur per il detagl.

Grond’onur per ün affar pitschen
La giuria naziunala da perits ha arcugnuschü quista perseveranza e perfecziun ed ha onurà l’öglier cul prüm premi illa importanta categoria da precisiun. «Quai es stat üna gronda surpraisa», declera Barbla Pua. Eir Christian Müller es fich surprais e natüralmaing superbi da sia giarsuna. «Normalmaing guadognan adüna
giarsuns d’affars gronds ils premis importants», declera il patrun, «quels pon nempe lavurar concentradamaing vi da lur progets e nu ston evader otras incumbenzas. Tant plü ota es perquai la stima per la lavur da Barbla Pua.» Uossa cumainza per la premiada la seguonda part dal giarsunadi. «Las lavuors manualas n’haja imprais ed uossa cumainza la part culla cussagliaziun da la cliantella», s’allegra ella da pudair lavurar a la front in butia e da gnir in contact culla glieud. Cuntainta füss ella eir, scha otras giuvnas e giuvens decidessan d’imprender il man-ster d’optiker. Perchè in tuot il Grischun daja tenor ella be var tschinch fin ses giarsuns minch’on chi imprendan il manster fascinant.

Autor: Nicolo Bass