La Pro Engiadina Bassa (PEB) ha retscherchà pro’ls cumüns da Zernez fin Samignun la situaziun da seguondas abitaziuns. Ils resultats sun gnüts preschantats l’eivna passada in occasiun da la radunanza regiunala a Guarda. Da la retschercha resulta üna media da seguondas abitaziuns in Engiadina Bassa da 41 pertschient. La PEB ha implü fat üna differenza tanter seguondas abitaziuns economisadas e na economisadas. Quai voul dir üna differenza tanter seguondas abitaziuns chi vegnan fittadas sco abitaziuns da vacanzas ed abitaziuns chi vegnan trattas a nüz unicamaing dals possessuors. La quota da seguondas abitaziuns na economisadas importa in Engiadina Bassa in media 20 pertschient. A congualar la quantità d’abitaziuns na economisadas chi sun gnüdas fabrichadas dürant ils ultims nouv ons in relaziun cullas nouvas abitaziuns per indigens, importa la media in Engiadina Bassa 30 pertschient. Schi’s resguarda be ils ultims tschinch ons sun quai amo raduond 18 pertschient. «In relaziun cullas prümas abitaziuns, vegnan fabrichadas in Engiadina Bassa adüna damain seguondas abitaziuns», ha perquai constatà il president da la Pro Engiadina Bassa, Guido Parolini.

Elavurar masüras regiunalas
Il Chantun ha pretais dals cumüns da Scuol, Sent, Ftan e Tarasp da preschantar fin dal 2013 masüras per redüer la quantità da seguondas abitaziuns. A Sent importa quista quota raduond 60 pertschient, a Tarasp 57 pertschient ed a Ftan 58 pertschient. Il cumün da Scuol es tenor la statistica da la PEB pro 41 pertschient. A Sent es l’on passà gnüda sbüttada la proposta per üna ledscha correspundenta cun masüras da direcziun da seguondas abitaziuns e promoziun da prümas abitaziuns. «Quista ledscha d’eira massa cumplichada», declera il nouv capo cumünal da Sent, Albert Mayer. El d’eira ün dals critikers exponents da la ledscha preschantada. Ils quatter capos cumünals s’han davo la decisiun da Sent s’inscuntrats plüssas jadas insembel culs respunsabels da la PEB per chattar üna soluziun regiunala. «Nus eschan landervia e pudain bainbod preschantar las masüras», declera Guido Parolini. El dà cuntschaint unicamaing la varianta d’üna quota da 33 pertschient prümas abitaziuns e d’ün’avicinaziun a la ledscha existenta da Ftan. Per Parolini nu sun las masüras amo dal tuot madüras e perquai nu voul el amo tradir tuot ils detagls. «Nus eschan landervia a chattar üna buna soluziun regiunala», es persvas il president da la Pro Engiadina Bassa.
Eir Christian Fanzun, capo cumünal da Tarasp, es persvas da la soluziun regiunala. Adonta da las masüras regiunalas previsas, ha il cumün da Tarasp pudü redüer la quota da seguondas abitaziuns dürant ils ultims ons massivamaing. «Avant pacs ons d’eira la quota sur 80 pertschient causa la situaziun da seguondas abitaziuns a Vulpera», declera Fanzun. Bleras abitaziuns sun gnüdas vendüdas ad indigens chi tiran a nüz svess o fittan sco prümas abitaziuns», cuntinuescha il capo da Tarasp.

«L’iniziativa es massa severa»
L’iniziativa actuala cunter la fabrica da seguondas abitaziuns es per Guido Parolini e’ls capos da Sent e Tarasp bler massa extrema. «Scha quista iniziativa gniss acceptada, füss quai üna catastrofa per tuot la regiun», declera Christian Fanzun. Guido Parolini es persvas, cha quist’iniziativa vess consequenzas fatalas per l’economia ed Albert Mayer disch, cha l’iniziativa tuna sur las lattas oura e frena il svilup regiunal. «Eu speresch fich ferm cha quist’iniziativa vain refüsada», disch Mayer. E Parolini discuorra d’ün stop massiv pel sectur da fabrica cun consequenzas eir per commerzi e mansteranza. «Tantüna mainan las seguondas abitaziuns blera creaziun da valur illa regiun. Sainza quistas abitaziuns vessan nus badà amo bler plü ferm la crisa turistica», es el persvas. Tenor el mainan las masüras previsas ad ün megldramaint da la situaziun. «Il marchà regulescha in avegnir eir üna part da la situaziun». Perche il terrain da fabrica in Engiadina Bassa es limità e nun es avantman a l’infinit. Perquai metta Parolini grond pais süllas masüras chi sun gnüdas elavuradas svess cul böt d’avair svess in man las mastrinas per reglar la problematica da seguondas abitaziuns.

«Il tempo es massa plan»
Oter vezza quai Reto Pedotti, capo cumünal da Ftan. El sustegna publicamaing l’iniziativa cunter la fabrica da seguondas abitaziuns. Tenor el es il tempo cha’l Chantun prescriva massa plan e las masüras regiunalas mainan massa pac effet. «Sainza il squitsch dal Chantun nu füss insomma na capità bler», constata Pedotti e perquai faja tenor el dabsögn da masüras plü rigurusas cun ün’iniziativa plü severa. Tenor el stoja in avegnir dar otras soluziuns per promouver il turissem cun lets chods ed eir nouvas soluziuns per promouver l’hotellaria. Pedotti voul impustüt frenar consequentamaing la fabrica da seguondas abitaziuns na economisadas. L’interpretaziun dal text da l’iniziativa a reguard las seguondas abitaziuns es per el l’unic punct debel. Tenor el vaglia l’iniziativa unicamaing per abitaziuns na economisadas. L’interpretaziun es eir il punct chi pissera per las plü grondas discussiuns tanter aderents ed adversaris. «L’equiliber tanter seguondas e prümas abitaziuns sto in avegnir tuornar», disch Pedotti. El ha eir lavurà activamaing illa cumischiun da la Pro Engiadina Bassa per realisar las masüras regiunalas. «Da manisar la quota da 33 pertschient prümas abitaziuns sarà fich difficil», manaja il capo da Ftan.
Autor: Nicolo Bass