Ch’üna biblioteca publica dispuona d’ün chapitêl considerabel da munaida es bain qualchosa excepziunel. Cu es que gnieu adaquella, inua as rechatt’la, chi sun ils protagonists e che miras ho’la? Nuot P. Saratz, president da la fundaziun, e Katrin Gerber, mnedra da la gestiun da la Biblioteca Engiadinaisa, respuondan a da quistas ed otras dumandas.
Cumanzo ho tuot cul industriel tudas-ch Paul Silverberg. Dal 1926 ho Silverberg e sia famiglia passanto per la prüma vouta las vacanzas in Engiadina ed els sun stos inchantos da las muntagnas. Sü Suvretta a San Murezzan ho la famiglia gieu üna villa, inua cha la figlia Louise es gnida a ster causa problems da sandet. Zieva la mort da sieu bap, dal 1959, s’ho’la ingascheda per drizzer aint la fundaziun Biblioteca Engiadinaisa. Que ho’la fat in memüergia da sieu bap e scu arcugnuschentscha d’avair chatto in Engiadina üna seguonda patria.

Fundaziun da la biblioteca
Üna da las pü strettas amias da Louise Silverberg eira Anita Forrer. Ella eira gnida da matta suvenz in Engiadin’Ota e possedaiva terrain a Segl Baselgia. Sün quist haun las duos amias fat fabricher la chesa chi’d es dvanteda la biblioteca. Fin a sia mort dal 1996 ho Anita Forrer fat sias vacanzas in l’abitaziun sül prüm plaun. Tuot sieus cudeschs ho’la regalo a la biblioteca, uschè cha insembel cul relasch da Paul Silverberg ho pudieu cumanzer la Biblioteca Engiadinaisa dal 1962 cun arduond 3000 cudeschs. La mira eira descritta seguaintamaing: «Fundaziun e mantegnimaint d’üna biblioteca pü granda chi sto a disposiziun gratuitamaing a tuot la populaziun da l’Engiadina. La fundaziun dess güder a promouver e mantgnair la lingua rumauntscha.» Nuot P. Saratz, il president actuel da la fundaziun, agiundscha: «Dal 1988 ho decis il cussagl da fundaziun cha quista po conceder contribuziuns pel mantegnimaint e’l rinforz da la scolaziun e cultura dal pövel in Engiadina e las vals dal süd.»

Incumbenzas da la fundaziun
«Nossas duos incumbenzas sun da gestir la biblioteca actuela e da sustegner activiteds culturelas da different gener», spiega Saratz. Per cha la gestiun funcziun a plaina cuntantezza es gnida impiegheda üna bibliotecara in plazza plaina. Cul sustegn da duos agüdauntas vain chüreda la biblioteca. Minch’an vegnan rimplazzos var 1000 cudeschs e staun a disposiziun 24 000 francs per mediums nouvs. A reguard il sustegn finanziel declera il president: «Nus dains contribuziuns per progets chi haun da chefer cun musica, chaunt, teater e publicaziuns. Las summas importan traunter 500 e 5000 francs e que sun arduond 50 progets cha nus sustgnains in ün an. A vo per promouver l’activited culturala illa regiun». Al cussagl da fundaziun faun part sper il president Nuot P. Saratz auncha Anja Brehmi, Margrit Robustelli, Franco Filli e Romedi Arquint.

Biblioteca cun granda spüerta
Katrin Gerber es daspö bgers ans mnedra principela da la Biblioteca Engiadinaisa chi ho ün inventar dad arduond 20 000 cudeschs. Daspö passa desch ans staun a disposiziun sper ils cudeschs eir discs cumpacts, cudeschs auditivs e dvds. A reguard ils visitaduors disch ella: «Nus vains trais quarts giasts da vacanzas ed ün quart indigens e da sted es la frequenza pü ota cu d’inviern.» Qualchosa chi sto a cour a Katrin Gerber es il contact cullas otras bibliotecas da l’Engiadina, per quist scopo ho lö minch’an ün barat d’experienzas. Impü organisescha Katrin Gerber cò e lo prelecziuns liricas bilinguas e regulermaing vegnan eir scoulas e scoulinas in visita. La biblioteca spordscha lectüra in rumauntsch, tudas-ch, taliaun, frances ed inglais. Il cudesch il pü prezius, il quêl vain do oura be excepziunelmaing, es ün tom da Rainer-Maria Rilke.

Concurrenza da classas
Per render pü cuntschainta quist’instituziun importanta vegnan organisos quist an duos arrandschamaints. Il prüm es üna concurrenza da classas chi rimplazza il «Pledpierla» da la Lia Rumantscha cul tema «Il cudesch e nus». Que as tratta d’üna lavur da classa chi’d es libra a reguard cuntgnieu e fuorma. Las lavuors haun da gnir inoltredas fin la fin d’avrigl; a do premis cun üna summa totela da 5000 francs.Las lavuors da las classas vegnan onuredas in occasiun da la festa da giubileum chi ho lö als 16 gün illa chesa da scoula a Segl.
Autor: LR/mp