«Propcha cuntaints nun eschna», disch il president dal cussagl da scoula da la Val Müstair, Reto Roussette. Il fat chi’s po tenor decisiun da la Regenza grischuna reintrodüer l’idiom quist on be pro quella classa chi ha l’on passà cumanzà l’instrucziun dal rumantsch grischun (la seguonda classa) e pro las scolarinas e scolarins chi cumainzan quist on la scoula, nu satisfà tenor el. 55 scolaras e scolars ston nempe cuntinuar l’instrucziun da rg. «Il suveran vaiva decis da reintrodüer il vallader in tuot las classas», declera Roussette il böt oriund chi’s vulaiva ragiundscher in quist connex per la Val Müstair. Ch’ingün nun haja da quel temp fat quint cha la Regenza grischuna müda tanteraint las reglas dal gö e possa in quel sen uossa listess dictar il möd da l’introducziun da l’idiom sco lingua d’alfabetisaziun.

 

Ils genituors chi vaivan a seis temp fat l’iniziativa chi pretendaiva da reintrodüer il vallader sco lingua d’alfabetisaziun in Val Müstair, sun per gronda part da quels chi han uffants chi van fingià a scoula. Tenor la decisiun da la Regenza ston tuot quels uffants chi han cumanzà cun rg sco lingua d’alfabetisaziun cuntinuar cun quell’instrucziun e finir lur nouv ons da scoula in quel möd. Reto Roussette chi faiva quella vouta eir part dal comitè d’iniziativa per la reintroducziun da l’idiom, es svess pertoc da quista situaziun. «Nus vain cumbattü cun mans e peis e vain ragiunt nos böt be per part», commentescha’l. Eir ün da seis uffants sto uossa nempe listess cuntinuar cul rg in scoula. «Il böt principal da reintrodüer il vallader sco lingua d’alfabetisaziun in nossa scoula, vaina però ragiunt e perquai nu’s poja dir cha nus hajan uossa in man be il ‘Peder nair’», intuna’l. Ulteriuors detagls nu po el però comunichar: Intant s’ha Roussette nempe retrat da la gruppa chi vaiva da seis temp inoltrà il recuors cunter la decisiun da la Regenza grischuna. Quai pel motiv ch’el es gnü elet sco president dal cussagl da scoula. 

 

Quai ch’el po però dir es, chi sun preschaints mezs d’instrucziun per quels uffants chi vegnan scolats in avegnir in vallader. «Grazcha a la Pro Idioms vaina perfin nouvs mezs e da quels chi sun in elavuraziun», declera Roussette. Ultra da quai sun tenor el ils mezs chi’s dovraiva in scoula avant l’introducziun dal rg main «antiquats» co quai cha bleras persunas pretendan. Cun pac schaschin as poja tenor il president dal cussagl da scoula da Val Müstair nempe acctualisar ils mezs in möd ch’els sun darcheu adattats pel temp d’hozindi, «Quai vain actualmaing eir fat culs mezs d’instrucziun in Engiadina Bassa», declera Roussette.

 

Autor: ANR