«La müdada es l’unica constanta», ha constatà Jon Domenic Parolini, capo cumünal da Scuol, cun preschantar la nouva cronica da Scuol. Perquai nun es la müdada be titel dal roman rumantsch da Cla Biert, dimpersè eir il fil cotschen tras il cudesch da Scuol. Raduond 30 ons davo il cudesch «Nos cumün da Scuol» da Men Gaudenz, han preschantà Parolini e l’autur Paul Eugen Grimm in sonda passada la nouv’ouvra scientifica illa sala cumünala da Scuol. Cun orizi e sajettas s’ha implida la sala cumünala e sco d’inrar pro arrandschamaints cumünals es quella statta plain stachida. Chi chi spettaiva ün referat scientific süt sur da l’istorgia da Scuol es gnü surprais. L’istoriker e magister pensiunà Paul Eugen Grimm ha preschantà si’ouvra in möd frais-ch, divertent e plain d’umur. E precis uschè es eir scrit il cudesch da Scuol cun üna part scientifica, ma eir cun istorginas ed anecdotas divertentas. Davo la preschantaziun sun ils cudeschs da Scuol gnüts vendüts sco panins frais-chs e minchün ha profità da laschar segnar il cudesch da l’autur Grimm.

 

Avant bundant tschinch ons vaiva Jon Domenic Parolini gnü l’idea da realisar cun Paul Eugen Grimm ün cudesch sur da l’istorgia da Scuol. Grimm vaiva güsta realisà la cronica da Ftan in aigna redschia e d’eira pront per nouvas ideas ed incumbenzas. Intuot tschinch ons ha dürà la lavur scientifica cun retscherchas in archivs, intervistas cun persunalitats indigenas ed impustüt cun bler buonder per tuot quai chi’d es capità. Ils preschaints a la vernissascha dal cudesch s’han divertits da la preschantaziun dal cudesch chi’d es parti sü in trais chapitels: natüra, istorgia e persunas. Üna jada daplü s’ha demuossà cha l’istorgia es il meglder roman. 

 

Per Parolini es reuschi a l’autur da s-chafir üna perdüta importanta dal temp passà da Scuol. Uschè vain descrit impreschiunantamaing perchè cha Scuol e tuot l’Engiadina Bassa nu vaiva propcha ün bun nom. Pür cun l’inizi dal temp turistic sun ils adjectivs sur da tuot la regiun gnüts plü positivs e Scuol s’ha svilupà ad ün cumün turistic per scuvrir. Da scuvrir es eir la nouva cronica da Scuol. Tenor Jon Domenic Parolini vala quai la paina da sfögliar in quist cudesch da 611 paginas cun bleras istorgias e passa 600 fotografias ed illustraziuns. In sonda es cumparü ufficialmaing il cudesch da Scuol da Paul Eugen Grimm chi vain vendü in differentas butias a Scuol.

Per Parolini sun ils 230’000 francs brüts cha’l cumün ha fat bun per quist’ouvra, üna bun’investiziun pels prossems 30 ons. «Per raduond 30’000 francs vaina ramassà donatuors», ha el quintà. Ed eir culla vendita vuless il cumün da Scuol sbassar l’investiziun. «L’istorgia va però inavant», ha dit Parolini, «e’l cudesch da Scuol güda ad incleger il passà, per chapir l’actual e planisar il futur.» Ed in 30 ons pudarà il prossem istoriker quintar da las müdadas intuorn Scuol.

 

Autor: Nicolo Bass