«Ün orizi i’l tscharvè», uschea descriva ün pertoc ün’attacha d’epilepsia. Per ün oter es es ün’attacha «il mumaint cur chi’s perda la controlla dal corp». Il giavüsch da tuots duos füss cha la glieud nun haja temma da quista malatia e ch’ella resguardess l’epilepsia sco quai ch’ella es: «Nempe üna malatia dal sistem neurologic central cha minchün po tschüffer, dad uffant fin attempà e per differents motivs», declera Susann Egli, la manadra da gestiun da l’Associaziun svizra per epilepsia Epi-Suisse. Ils motivs pon esser, sco ch’ella cuntinuescha, ün tumor i’l tscharvè, üna ferida dal tscharvè per exaimpel pro ün accidaint, il metabolissem chi nu funcziuna inandret, ün cuolp ed oter plü. «Ils simptoms sun attachas accumpagnadas da gramfchas e la persuna chi crouda ün mumaint in svanimaint.»

Per daplü qualità da vita

Ch’üna part da las 70’000 persunas cun epilepsia hajan suvent il sentimaint da gnir exclusas da la vita sociala: «Ün motiv es cha l’epilepsia es per part amo adüna ün tema tabuisà e chi manca eir il savair davart quista malatia», manzuna Susann Egli. Perquai s’haja fundà d’instà 2002 la Epi-Suisse. «Il böt da nossa organisaziun es d’augmantar la qualità da vita, l’independenza e l’integraziun sociala d’umans cun epilepsia.» In prüma lingia spordscha quist’associaziun la cussagliaziun per telefon o persunalmaing: «Üna mamma dumonda per exaimpel che ch’ella possa far scha la magistra disch cha sia figlia nu possa as partecipar a la lecziun da nodar. Ün hom disch ch’el haja fadia da chattar üna plazza da lavur causa l’epilepsia e’ns dumonda che pussibiltats chi existan.» L’Epi-Suisse vain finanziada per 40 pertschient da l’Uffizi federal per sgüranzas socialas e per 60 pertschient cun donaziuns e cullas contribuziuns dals commembers. L’organisaziun intermediescha eir contacts.

Pella seguonda jada a Scuol

Implü spordscha l’Epi-Suisse eir chomps per uffants ed üna jada l’on vacanzas per creschüts cun epilepsia. A quist’eivna da vacanzas chi ha lö ingon pella seguonda jada a Scuol piglian part fin sonda 17 persunas da differentas parts da la Svizra e singuls eir da la Germania. L’eivna vain manada da Ruth e Bruno Straub. «I sun da la partida glieud chi fa lungas gitas, otras persunas preferischan da far spassegiadas ün pa plü cuortas. I dà da quels chi nu’s fidan da viagiar sulets ed oters chi han fat fingià lungs viadis», disch Susann Egli, «tuots giodan la cumpagnia qua a Scuol e da pudair discuorrer cun oters chi han eir epilepsia, chi sun però in otras situaziuns.» Ulteriuras infuormaziuns: www.epi-suisse.ch.

Autor/Foto: ANR