Petra Arquint spetta fingià sün fanestra. Ella es nervusa, ma quai vala vicendaivelmaing – chi mà es quista persuna chi comunichescha cun bes-chas? E, co dess quai insomma esser pussibel? Less eu savair che cha nos giat pensa, o dafatta che ch’el pensa da mai?

Subit entrà ill’abitaziun vain cler, Petra Arquint viva cun e per bes-chas. Duos giats, bain protetts d’els ün pêr peschins in ün aquarium e dapertuot purtrets e fotografias da diversas bes-chas. Petra Arquint es creschüda sü a Scuol ed ha laschà sia patria per stübgiar a Winterthur magistra da musica. Grazcha ad üna plazza libra illa Scoula da musica Engiadina Bassa/Val Müstair es ella tuornada davo duos ons darcheu jent a chasa a Scuol. Pac davò ha ella müda perspectiva ed ha surtut üna plazza ill’administraziun dal servezzan social. Hoz lavura Petra Arquint a temp parzial pel Hotel Piz Tschütta a Vnà e per l’ediziun Piz. Sia affecziun per bes-chas ha ella consolidà dürant set ons in üna butia per pavel ed ardegns per bes-chas a Scuol. Üna plazza da lavur, chi tilla ha portada adüna plü daspera ad ün dun infantil, ch’ella vaiva bod pers – la comunicaziun cun bes-chas. 

Barbagiat «Tim» ha dat il stumpel

 «Ün mal deport da meis giat ’Tim’ invers ün oter giat m’ha intimà dad ir cun el tar üna veterinaria», quint’la. E cha quella haja alura eir racumandà la visita d’üna comunicatura da bes-chas. Charezzond al Barbagiat guard’la invò: «Eu sa, cha d’uffant vaiv eu, sco blers oters uffants eir, quist dun d’incleger las bes-chas». Ün dun chi culs ons es darcheu i a perder. Petra Arquint metta in cler: «A mai es quai quella vouta gnü avant fich curius, da tour sü contact cun üna comunicatura da bes-chas». Minchatant es da provar da sursiglir si’agna sumbriva e d’inchaminar ün pass insolit e curaschus. A Petra Arquint es gratià tal pass. Ün pass chi ha müdà sia vita cumplettamaing: «Eu d’eira impreschunada e stutta da quai cha quista duonna savaiva da meis giat, detagls ch’ella nu pudaiva savair be uschè», disch Arquint ed agiundscha «impussibel».

«I’s perda duns specials»

Id es don, cha’ls uffants ün bel di perdan il dun da percepir sensaziuns finas ed insolitas. Euforica ed eir ün zich autocritica s’ha Arquint missa in viadi e s’ha, sur ons, scolada cun divers cuors. Chatond uschè darcheu seis dun intuitiv. Intant es ella ida amo ün pass plü inavant. Cun rituals schamanics riva ella d’as avizinar amo plü intensivmaing a las bes-chas e da localisar amo plü precis lur temmas e blocadas animalas.

Ma co vain comunichà insomma cun bes-chas, e che han bes-chas da quintar? Ils ögls da Petra Arquint glüschan tras ils ögliers fins sainza rom. «La comunicaziun funcziuna sün via telepatica», cumainz’la a declerar detagls. «Eu stögl esser plainamaing concentrada e per quai n’haja a chasa meis löet aposta». Chi chi spetta là però ün ambiaint mistic, cun üna gronda cula da vaider, cun glüm da chandailas ed ajer plain füm magic, as sbaglia. L’ambiaint sumaglia plütost ad ün solit büro co ad ün lö spiritual. Per entrar in contact cun la bes-cha, preferischa Arquint üna fotografia da tala. Eir il nom da la bes-cha e natüralmaing ils noms dals possessuors ston esser avant man. «Alura prouv eu da tour sü contact cun la bes-cha e dumond adüna per prüm, sch’ella es insomma pronta da comunichar cun mai». Riond agiung’la: «Minchatant nun han neir las bes-chas ingüna vöglia da comunichar. Forsa na güst in quist mumaint, forsa ch’ellas sun occupadas cun robas plü interessantas». 

Discuorran bes-chas rumantsch?

Petra Arquint sto in quist mumaint esser fich preschainta e concentrada. Sia lezcha principala es uossa da tadlar bain. Tadlar a che? In che lingua «discuorran» bes-chas? «Eu svessa stögl dar üna lingua a la bes-cha, eu survegn segnals, purtrets e dafatta savuors. Uschè poss eu chapir, che sentimaints cha la bes-cha ha pel mumaint o in connex cun mia dumonda», declera Petra Arquint pazchaintamaing. Na per nüglia vend’la seis dun suot il nom «tierisch gut verstehen». «La traducziun da tuot quists segnals in nossa lingua, es alura mia lezcha da sfida». Minchatant es ella malsgüra da sia interpretaziun e sto dumandar davo üna seguonda vouta. «Suvent stögl eu eir muossar sü a las bes-chas, che cha’ls possesuors spettan d’ellas, e declerar eir consequenzas pussiblas. Bleras bes-chas nu sun consciantas dals problems cha lur deport chaschuna». Per Arquint es evidaint, cha las bes-chas han lur agna voluntà e lur bsögns e lessan viver cun lur possessuors in üna buna relaziun. 

«Uschè sco pro Eddie Murphy in sia rolla da film ’Dr. Dolittle’, nu funcziuna però». Arquint declera, cha tuot ils purtrets vegnan fich svelts e ch’ella scriva sü tuot ils stizzis. Per ils cliaints recapitulesch’la tuot la comunicaziun in fuorma d’ün protocol. «Minchatant han bes-chas messagis divertents, mincha bes-cha ha seis agen möd d’as exprimer». 

Giats ödian portas serradas

«Bes-chas han da solit ün’otra vista da la roba sco nus umans. A giats per exaimpel nu plaschan portas serradas». Petra Arquint quinta üna episoda our dal zoo da Turich, inua ch’ella observaiva immez ün temporal, bletscha cregna, ün tröp lufs. Ün dals lufs haja fat incleger ad ella, cha ad el la plövgia nu plascha e ch’el nu chapischa, ch’ella nun as metta suot tet. 

Per Petra Arquint d’eira quist inscunter i’l zoo ün cas special, ella as dedichescha da solit a giats, chans e, d’inrar, a d’otras bes-chas da chasa. La proposta, da tour sü contact cun l’uors per uschè gnir a savair tuot quai chi interessa la populaziun our dal punct da vista da la bes-cha rapaza, nun ha amo büttà ragischs pro ella.

Autur e fotografia: Jon Duschletta