Carolina, la staziun bandunada

Do, 27. Jun. 2013

La staziun da Carolina tanter Cinuos-chel e Zernez es uschè veglia sco il traget da la Viafier retica, nempe 100 ons. Carolina es hoz üna staziun da sviamaint bandunada. Oscar Peer ed Engelhard Menig sun duos, chi han passantà quia lur infanzia.

I’d es quiet a Carolina, illa fracziun tanter Zernez e Cinuos-chel. L’unic chi’s doda sun ils utschels chi giodan ün per bellas uras da stà e comunicheschan quai vers inoura. Ün ajerin tegna in movimaint fastüts ed erba in vicinanza dal binari dubel davant la staziun da Carolina. Be raduond mincha mezz’ura vain interruot quia cuort la quietezza. Lura passa üna cumposiziun da la Viafier retica la staziun da Carolina sün 1571 meters sur mar. Adonta da la quietezza a’s doda il tren in arriv be l’ultim mumaint. Ingün rumur da frains, ingün sgrizchir. Ses, set, ot secundas e la stribla cotschna es fingià darcheu passada. Sü vers Cinuos-chel opür ingiò, sur il viaduct da la Val Tantermozza, giò vers Zernez.
Als 1. lügl 1913 es la staziun da Carolina gnüda inaugurada. Las duos chasas a l’ur dal binari sun stattas construidas da l’architect Meinrad Lorenz. Per 86 ons es statta la staziun da Carolina üna staziun regulara da persunas. Fin dal 1999, cura cha la staziun es gnüda serrada pervi da mancanza da frequenzas.

Oscar Peer cun l’uraglia sül binari
 Quai d’eira dal temp dad Oscar Peer amo oter. Il scriptur Peer, nat dal 1928 a Lavin, ha passantà in seguit ils prüms tschinch ons da sia vita a Carolina. Seis bap, Jon Peer, d’eira impiegà da la Viafier retica sco guardgialingia sül traget tanter Carolina e Zernez. «Il temp a Carolina ha gnü grond’influenza sün mai e mia lavur», ha dit Oscar Peer al telefon. El viva hoz a Cuoira ed es be amo d’inrar in Engiadina.
Si’ultima visita a Carolina ha fat Peer avant co scriver seis cudesch «La rumur dal flüm.» (Chasa Editura Rumantscha, 2011) Il prolog dal cudesch es dedichà a si’infanzia e’l temp ch’el ha passantà insembel cun sia famiglia a Carolina. Oscar Peer disch: «Carolina es ün lö fich solitari. Ils trens d’eiran da nos temp ils unics evenimaints.» El quinta inavant da sias algordanzas d’uffant. «Cura cha l’ura da la staziun sclingiva curriv’eu cun duos o trais oters uffants da mi’età our i’l liber. Nus pressaivan noss’uraglia sül fier dal binari per dudir il tren in arriv.» Ed apajna cha quel gniva sur il viaduct da la Val Tantermozza «currivans davent dals binaris sbragind.» Peers staiven in üna da las duos chasas dals guardgialingias a l’ur da la staziun. Sainza aua currainta e lönch eir sainza forz’electrica. «Eu vaiva jent quella savur da la glüm da carbid», s’algorda Peer. «Il mumaint, cura cha nus uffants vain pudü per la prüma jada stordscher la clavella da la glüm electrica, d’eira però ün evenimaint tuottafat spezial.» Quai es capità a’l cumanzamaint dals ons 30.

Il scriptur Oscar Peer s'ha laschà inspirar da la staziun da Carolina e da la natüra intuorn Carolina  (fotografà da Nicolo Bass 2011 dürant üna prelecziun illa Grotta da cultura a Sent)

Fermativa be amo sün reservaziun
Hoz nun annunzcha plü ingün sain a Carolina la partenza dal tren a Zernez o Cinuos-chel. Carolina es abità be amo dürant ün per eivnas da stà opür dürant singulas fin d’eivnas. Fermar as ferman ils trens be amo per’s cruschar opür sün reservaziun. Ils fittadins ed ils possessuors da las chasas a Carolina han fin hoz il dret, d’annunzchar il giavüsch da pudair sortir ed entrar i’l tren a Carolina. Las duos chasas vers la Val Tantermozza sun hoz in possess privat. La staziun svessa ed eir la chasa cunfinanta, il uschenomnà «büro», sun dats a fit da la Retica.
Fin dal 1999 fermaiva il tren regularmaing a Carolina. Ils ons 20, 30 e 40 da l’ultim tschientiner han vivü a Carolina diversas famiglias cun numerus uffants. La Viafier d’eira l’unica colliaziun cun la civilisaziun. Ils uffants gaivan cul tren a Zernez a Scoula. Da quai s’algorda eir Engelhard Menig da Susch. El es nat dal 1938 ed ha vivü a Carolina dal 1940 fin dal 1956. Eir Menig es rivà a Carolina grazcha a seis bap. Eir el guardgialingia. «Il temp aint in Carolina es stat per mai il plü bel temp», s’algorda’l. «La vita d’eira fich simpla. Aua vaivans dad ir a tour prol bügl, e d’inviern cur cha quel d’eira dschet mettaivans ün roli sül binari e viagaivan sco cun ün trottinet in direcziun da Cinuos-chel fin pro la funtana d’aua.

Engelhard Menig da Susch ha passantà sia infanzia a Carolina

Ir a messa per as s-chodar
Dürant il temp da scoula partiva Engelhard Menig cul prüm tren a las 07.15 da Carolina in direcziun da Zernez. «D’inviern naja suvenz accumpagnà ils uffants da la famiglia vaschina, ils Stechers a messa catolica a Zernez.» Quai amo avant sco ir a scoula, e vairamaing «be per avair chod», disch il refuormà Menig. Plü tard ha Menig fat bleras jadas la stricha Zernez Carolina a pè, culs skis süls binaris innaivüts opür cul vegl velo da militar da stà. «Da not nu’s vezzaiva bler, ma eu cugnuoschaiv bain ils binaris grazcha a numerusas gitas cun bap sün seis viadis da controlla.» Menig d’eira adüna cuntaint da pudair laschar Zernez e’s metter in viadi vers Carolina. «I’m clomaivan be il sulvadi da Carolina», disch Engelhard Menig e ria.

Autur e fotografias: Jon Duschletta

Neuen Kommentar schreiben

CAPTCHA
Diese Frage soll automatisierten Spam verhindern und überprüft, ob Sie ein menschlicher Besucher sind

KOMMENDE EVENTS

STELLEN

IMMOBILIEN

DIVERSES